اهمیت استراتژیک حفاظت از مراکز اسناد و کتابخانه‌های ملی
کتابخانه و مرکز اسناد علمی دانشگاه آزاد اسلامی (واحد علوم و تحقیقات)، با وسعتی بالغ بر 48,000 مترمربع، یکی از بزرگترین مراجع علمی خاورمیانه است که در سال 1393 با ادغام کتابخانه‌های دانشکده‌ای به صورت متمرکز تأسیس گردید. حفظ امنیت این گنجینه عظیم از منابع چاپی، اسناد خطی و سرورهای منابع الکترونیکی در برابر حریق، رسالتی خطیر است که به شرکت مهندسی تک لاد سپرده شد. تک لاد در این ابرپروژه، یک پکیج کامل حفاظتی شامل سه بخش حیاتی را طراحی، تامین و اجرا نموده است: نخست، سیستم اعلام حریق آدرس‌پذیر هوشمند شامل 2 مرکز کنترل 4 لوپ تحت شبکه و بیش از 700 قطعه تجهیز؛ دوم، سیستم اطفاء حریق اتوماتیک آبی مجهز به شیرآلات پیشرفته ZCV؛ و سوم، سیستم حساس اطفاء حریق گازی با بهره‌گیری از بیش از 2,000 کیلوگرم گاز پاک FM200 تحت مدیریت پنل‌های 1+3. این رویکرد چندلایه، ضامن بقای سرمایه‌های علمی کشور در برابر هرگونه خطر آتش‌سوزی است.
پاسدار بی‌بدیل میراث علمی؛ تلفیق مهندسی هوشمند و فناوری روز دنیا در حفاظت از گنجینه‌های دانش
کتابخانه‌ها و مراکز اسناد علمی، قلب تپنده هر نهاد دانشگاهی محسوب می‌شوند. کتابخانه مرکزی دانشگاه علوم و تحقیقات که در سال 1393 با رویکردی نوین و تجمیع منابع پراکنده شکل گرفت، با فضایی به وسعت 48,000 مترمربع، میزبان میلیون‌ها نسخه کتاب، پایان‌نامه، اسناد تاریخی و پایگاه‌های داده الکترونیکی است. در چنین فضایی که مملو از مواد با قابلیت اشتعال بالا (کاغذ، مقوا و تجهیزات الکترونیکی) است، بروز کوچکترین حریق می‌تواند به فاجعه‌ای جبران‌ناپذیر و از بین رفتن سال‌ها تلاش علمی منجر شود.
طراحی سیستم ایمنی برای چنین ساختمانی نیازمند دانشی تخصصی است؛ چرا که استفاده از سیستم‌های سنتی اطفاء حریق به تنهایی می‌تواند به همان اندازه که آتش مخرب است، به اسناد کاغذی و سرورها آسیب برساند. از این رو، شرکت تک لاد با بررسی دقیق معماری فضا و ارزش منابع، یک راهکار ترکیبی و مهندسی‌شده را ارائه داد که شامل سه سیستم مجزا اما هماهنگ می‌باشد.
گام اول: تشخیص زودهنگام با سیستم اعلام حریق آدرس‌پذیر تحت شبکه
اولین خط دفاعی در برابر حریق، تشخیص سریع و دقیق آن است. در فضایی با مساحت 48,000 مترمربع، پیدا کردن نقطه دقیق شروع دود یا حرارت حیاتی است. تک لاد برای این منظور، از یک سیستم اعلام حریق آدرس‌پذیر تمام اتوماتیک استفاده کرده است.
این زیرساخت قدرتمند با استفاده از 2 مرکز کنترل آدرس‌پذیر پیشرفته که هر کدام دارای 4 لوپ ارتباطی هستند، پیاده‌سازی شده است. این پنل‌ها به صورت یکپارچه با یکدیگر شبکه شده‌اند تا مدیریت یکدستی را در کل طبقات فراهم آورند. همچنین برای دسترسی سریع‌تر تیم‌های حراست، 1 دستگاه مرکز تکرارکننده (Repeater) نیز در نقاط استراتژیک نصب شده است.
شبکه عصبی این سیستم شامل بیش از 700 تجهیز پیشرفته اعلام حریق است. این تجهیزات شامل انواع دتکتورهای دود و حرارت حساس، شستی‌های اعلام دستی، آژیرها و فلشرها برای هشدار عمومی، و اینترفیس‌های هوشمند جهت ارتباط با سایر سیستم‌های مدیریت ساختمان (نظیر قطع برق، کنترل تهویه و فراخوانی آسانسورها) می‌باشند.
گام دوم: مهار عمومی حریق با سیستم اطفاء اتوماتیک آبی
برای فضاهای عمومی کتابخانه، راهروها، پارکینگ‌ها و بخش‌های اداری، مقرون‌به‌صرفه‌ترین و موثرترین روش مهار آتش، استفاده از سیستم اطفاء حریق آبی است. شرکت تک لاد با طراحی و اجرای یک شبکه گسترده از اسپرینکلرهای اتوماتیک، پوشش ایمنی کاملی را در این نواحی ایجاد کرده است.
هسته کنترلی این بخش شامل مجموعه شیرآلات کنترلی زون (Zone Control Valve – ZCV) است. استفاده از سیستم ZCV این امکان را می‌دهد که در صورت بروز حریق در یک زون خاص (مثلاً بخش امانت در یک طبقه)، جریان آب تنها در همان ناحیه فعال شود و از افت فشار سیستم یا آب‌گرفتگی بی‌مورد در سایر بخش‌های 48,000 متری کتابخانه جلوگیری گردد. همچنین، نصب مجموعه شیرهای تر (Wet Alarm Valves) اطمینان حاصل می‌کند که آب همواره تحت فشار در لوله‌ها آماده پاشش است و در کسری از ثانیه واکنش نشان می‌دهد.
گام سوم: حفاظت از گنجینه‌های بدون جایگزین با گاز FM200
مهم‌ترین و حساس‌ترین بخش پروژه، حفاظت از اتاق‌های سرور، دیتاسنترها و مخازن اسناد خطی و نادر کتابخانه بود. در این مکان‌ها، استفاده از آب به معنای نابودی قطعی تجهیزات الکترونیکی و اسناد کاغذی است. راهکار مهندسی تک لاد در این بخش، پیاده‌سازی سیستم پیشرفته اطفاء حریق گازی با استفاده از عامل پاک FM200 بوده است. گاز FM200 به دلیل خاصیت خاموش‌کنندگی سریع، عدم کاهش اکسیژن محیط به حد کشنده، و مهم‌تر از همه عدم باقی گذاشتن هیچ‌گونه پسماند (Residue) روی تجهیزات حساس و کاغذ، بهترین انتخاب جهانی برای چنین فضاهایی است.
تک لاد در این پروژه عظیم، بیش از 2,000 کیلوگرم گاز FM200 را تامین و در سیلندرهای استاندارد جانمایی کرده است. مدیریت این حجم عظیم از گاز بر عهده مراکز کنترل تخصصی 1+3 (اعلام و اطفاء حریق به صورت همزمان) می‌باشد. بیش از 100 قطعه از تجهیزات شامل دتکتورهای بسیار حساس، نازل‌های تخلیه گاز با محاسبات دقیق هیدرولیکی، و شستی‌های تخلیه/توقف، برای این بخش حساس نصب و راه‌اندازی شده‌اند. این سیستم به محض تشخیص حریق در اتاق‌های حیاتی، در کمتر از 10 ثانیه گاز را تخلیه کرده و بدون کوچکترین آسیبی به اسناد یا سرورها، آتش را در نطفه خفه می‌کند.
تک لاد؛ نماد اطمینان در پروژه‌های ملی
پروژه تجهیز کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد علمی دانشگاه علوم و تحقیقات، گواهی روشن بر توانمندی‌های هلدینگ مهندسی تک لاد در مدیریت پروژه‌های چندوجهی و پیچیده است. ترکیب هنرمندانه سیستم‌های آدرس‌پذیر شبکه‌ای، اطفاء آبی هوشمند و اطفاء گازی تخصصی، نشان از تسلط کامل تک لاد بر استانداردهای روز دنیا نظیر NFPA دارد. ما مفتخریم که با تکیه بر دانش متخصصان داخلی و تامین برترین تجهیزات بین‌المللی، حافظ امنیتی پایدار برای سرمایه‌های فیزیکی و فکری ایران عزیزمان هستیم.
